سولفات نئومایسین یک عامل ضد میکروبی وسیع الطیف از دسته آمینوگلیکوزیدها است و در درمان بالینی دامپزشکی، عمدتاً تأثیر نسبتاً خوبی بر باکتریهای گرم منفی دارد؛ ثانیاً، تأثیر خاصی بر باکتریهای گرم مثبت، مایکوباکتریوم توبرکلوزیس و مایکوپلاسما نیز دارد؛ با این حال، در صورت استفاده در دوزهایی که به طور معمول تجویز میشوند، بیاثر است. در طیف خاص پاتوژنهای حساس، سولفات نئومایسین نسبت به اشریشیا کلی، سالمونلا، باسیلوس پنومونیه، آسپرژیلوس و باسیلوس دیسانتری حساستر است؛ در حالی که نسبت به سودوموناس آئروژینوزا و باکتریهای بیهوازی حساسیت کمتری دارد.
با توجه به سمیت بیشتر سولفات نئومایسین در تجویز تزریقی بالینی، بنابراین به طور کلی برای تجویز تزریقی مناسب نیست؛ در درمان بیماریهای باکتریایی حیوانات، تجویز آن محدود به آب آشامیدنی، مخلوط کردن و سایر کاربردهای خوراکی است. این کاربرد، عمدتاً برای درمان آنتریت باکتریایی مرغ، اسهال باکتریایی، اسهال باکتریایی و سایر بیماریهای رودهای ناشی از باکتریهای حساس فوق است.
البته، مکانیسم باکتریکشی و هدف اثر منحصر به فردتر سولفات نئومایسین باعث میشود که در مقایسه با داروهای ضد عفونی رایج بالینی دامپزشکی فعلی، اساساً هیچ منع مصرف دارویی وجود نداشته باشد. تنها از نظر اثرات فیزیکی و شیمیایی، سولفات نئومایسین با داروهای ضد عفونی سفالوسپورین واکنش نشان میدهد و هنگام تجویز باید جداگانه استفاده شود.
سولفات نئومایسین پس از تجویز خوراکی به مرغها، به ندرت توسط دستگاه گوارش جذب میشود. به خصوص در حالت مخاط روده سالم، مقدار کل سولفات نئومایسین جذب شده به جریان خون از طریق تجویز داخلی کمتر از 5٪ از کل مقدار داروی تجویز شده است.
با این حال، اگر غشای مخاطی دستگاه گوارش ناقص باشد، مانند زخم، یا لایه برداری اپیدرمی یا التهاب غشای مخاطی دستگاه گوارش، تا 20٪ از سولفات نئومایسین میتواند از طریق غشای مخاطی دستگاه گوارش با نفوذپذیری قابل توجهی افزایش یافته، جذب گردش خون بدن شود و در کبد، کلیه، قلب، ریهها و حفره شکمی توزیع شود.
سولفات نئومایسین جذب شده در بدن عمدتاً در سلولهای هستهدار، به ویژه در گلبولهای سفید خون، متمرکز است. بیشتر آن به سرعت از طریق کلیهها از بدن دفع میشود. با این حال، در صورت نارسایی کلیوی، دفع سولفات نئومایسین مختل و کند میشود؛ و بیشتر سولفات نئومایسین جذب نشده از طریق مدفوع دفع میشود. ظرف 24 ساعت، حدود 12 تا 25 درصد از سولفات نئومایسین جذب شده توسط کلیهها و حدود 50 تا 90 درصد از طریق صفرا دفع میشود.
در طیف ضد باکتریایی، سولفات نئومایسین عمدتاً به طور مطلوب علیه باکتریهای گرم منفی، به ویژه در برابر اشریشیا کلی و سالمونلا سالمونیسیدا عمل میکند؛ دوزهای زیاد سولفات نئومایسین نیز تأثیر خوبی بر مایکوپلاسما در مرغها دارند. با این حال، با افزایش دوز دارو، ارزش اقتصادی دارو میتواند به طور قابل توجهی کاهش یابد و احتمال بروز عوارض جانبی نیز افزایش یابد. بنابراین، کلینیکهای دامپزشکی چینی که مایکوپلاسما را هدف قرار میدهند، علاوه بر ماکرولیدها، از ماکرولیدها نیز استفاده میکنند. در سایر کشورها و مناطق، ماکرومایسین بیشتر مورد استفاده قرار میگیرد.
با این حال، تجویز همزمان سولفات نئومایسین و داروهای ضدمیکروبی مانند پنیسیلینها، سفالوسپورینها، ساکسینها، فسفومایسینها، تتراسایکلینها، ماکرولیدها و غیره، ارزش کاربردی بالاتر، بهتر و اقتصادیتری نسبت به سولفات نئومایسین به تنهایی برای عفونتهای سیستمیک باکتریایی جدیتر و بیماریهای تنفسی دشوارتر دارد، به خصوص هنگامی که با برخی از کلاوولانات پتاسیم، مپروبامات، سولباکتام و سایر عوامل تقویتکننده ترکیب شود.
