موارد مصرف و کاربردها: سولفات استرپتومایسین به ندرت جذب داخلی میشود و فقط برای عفونتهای رودهای مؤثر است. درمان عفونتهای حاد سیستمیک عمدتاً از طریق تزریق عضلانی انجام میشود. این دارو عمدتاً برای درمان عفونتهای حاد موضعی و سیستمیک ناشی از باکتریهای گرم منفی مختلف، مانند عفونتهای دستگاه تنفسی (ذاتالریه، برونشیت)، عفونتهای دستگاه ادراری، ذاتالریه خوکی ناشی از پاستورلا، اکتینومایکوز خوکی، لپتوسپیروز، گاستروانتریت باکتریایی، اسهال خونی زرد و سفید در بچه خوکها، ورم پستان، التهاب رحم، سپتی سمی، سیستیت و غیره و همچنین عفونتهای پوست و زخم استفاده میشود.
تداخل دارویی 1) اثر سینرژیک با پنیسیلینها و سفالوسپورینها. (2) ترکیب استرپتومایسین و تتراسایکلین میتواند اثربخشی علیه بروسلوز را افزایش دهد. (3) اثر ضد باکتریایی این دسته از داروها در محیط قلیایی افزایش مییابد و ترکیب با داروهای قلیایی (مانند بیکربنات سدیم، آمینوفیلین و غیره) میتواند اثر ضد باکتریایی را افزایش دهد، اما سمیت نیز به همین ترتیب افزایش مییابد. (4) ترکیب با سفالوسپورینها، اریترومایسین، دکستران و غیره، میتواند سمیت شنوایی این دسته از داروها را افزایش دهد.
عوارض جانبی سمی و واکنشهای نامطلوب بسیار زیاد و سنگین هستند، داروی انسانی فعلی کمتر مورد استفاده قرار گرفته و اغلب با جنتامایسین جایگزین شده است. 1) سمیت گوش. سولفات استرپتومایسین اغلب باعث آسیب دهلیزی میشود و این آسیب میتواند با تجمع داروهای تجویز شده مداوم تشدید شود و منجر به آتاکسی و دپرسیون تنفسی شود. 2) استفاده طولانی مدت میتواند باعث آسیب کلیوی شود. (3) اثر مسدود کننده عصبی-عضلانی اغلب در دوزهای بیش از حد رخ میدهد.
آمادهسازی و مقدار مصرف سولفات استرپتومایسین برای تزریق. برای تزریق عضلانی، یک دوز واحد ۱۰-۱۵ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، ۲ بار در روز، یا ۲۰-۳۰ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، ۱ بار در روز، به مدت ۲-۳ روز. قبل از مصرف با آب استریل حل کنید، آماده مصرف باشد.
موارد احتیاط
(1) برای جلوگیری از افزایش عوارض جانبی سمی، نباید همزمان با سایر آمینوگلیکوزیدها از استرپتومایسین سولفات استفاده شود.
(2) در صورت کمبود آب بدن خوک بیمار (که ممکن است منجر به افزایش غلظت خون شود) یا اختلال کلیوی (مانند سندرم نفروتیک درماتیت ناشی از عفونت سیرکوویروس نوع 2 در خوکها) با احتیاط استفاده شود.
(3) هنگام درمان عفونت ادراری با سولفات استرپتومایسین، همزمان با آن، بیکربنات سدیم (جوش شیرین) را به صورت خوراکی مصرف کنید تا ادرار قلیایی شود.
(4) مصرف بیش از حد یا طولانی مدت استرپتومایسین سولفات، باعث واکنشهای سمی سیستمیک جدی، عمدتاً در 8 روز اول به عصب مغز و آسیب کلیوی میشود، بنابراین به طور کلی فقط تجویز مداوم 3-4 روز کافی است، پس از بهبود، وضعیت باید به سایر داروهای ضد باکتری تغییر یابد.
(5) تزریق استرپتومایسین در مواجهه با قلیا، اسید یا عامل اکسید کننده یا عامل کاهنده در معرض تخریب و شکست قرار دارد، نمیتوان آن را با ویتامین B1، ویتامین B2، ویتامین C یا با سولفونامیدها، گلوکونات کلسیم، تزریق دیفلوکان و سایر داروها مخلوط کرد، که در این صورت هیدرولیز دچار شکست میشود و باید جداگانه تزریق شود.
(6) ترکیب سولفات استرپتومایسین و کلاس پلیمیکسین، یا کاربرد موضعی یا سیستمیک متوالی، اثر سمی بر کلیه و محل اتصال عصبی-عضلانی را افزایش میدهد.
